Thema Brabantsedag Heeze 2019: Wolvenjacht in Cuijk (1815)

Publicatiedatum: Donderdag 15 augustus 2019

Zondag 25 augustus 2019 wordt de jaarlijkse Brabantsedag Heeze georganiseerd. Tijdens deze theaterparade worden zo’n 30 duizend bezoekers overdonderd door een ongeëvenaarde belevenis. Een uniek evenement boordevol cultuur en vermaak voor jong en oud. Maar liefst zestien groepen van wagenbouwers met meer dan tweeduizend acteurs trekken dan door de straten van Heeze en brengen het verleden van Hertogdom Brabant op een geheel eigentijdse wijze tot leven. Dit jaar is de ‘Wolvenjacht in Cuijk (1815)’ één van de wagenthema’s tijdens de parade.

Dienstplicht

De regio Cuijk heeft in het verre verleden veel overlast van wolven gekend. Al in de 16de en 17de eeuw was er sprake van wolvenplagen en ontstonden er grootscheepse klopjachten. Hiervoor werd zelfs een soort dienstplicht voor ‘weerbare mannen’ ingevoerd. Bijvoorbeeld in 1815. Op 20 september van dat jaar organiseerde de gouverneur van Noord-Brabant een grote wolvenjacht. Directe aanleiding hiervoor was het verscheuren van 130 schapen door deze bloeddorstige wolven. Bij het krieken van de dag werden in alle deelnemende dorpen de kerkklokken geluid.

Wolvennetten

Onder het motto “Dood aan de harige duivels! Wees moedig en sterk!” moesten alle mannen tussen de 18 en 45 jaar zich een half uur later gemeld hebben bij de ‘rotmeester’, waarna men gezamenlijk optrok naar de locatie waar de wolvenjacht begon. De mannelijke inwoners van Maashees, Holthees en Overloon dreven de wolven dan noordwaarts met rieken, stokken, dorsvlegels en trommels. Als de noordelijker gelegen dorpen op deze manier bereikt werden namen de inwoners van Sambeek, Oploo en andere dorpen hun taak over. Deze werden enkele uren later weer afgelost door de burgers van Beugen, Cuijk, Wanroij en Mill. Tegen het eind van de middag dreven de inwoners van Escharen, Gassel en Beers de opgejaagde wolven in hun zogenaamde wolvennetten. Deze netten – zo’n 40 meter lang, 2,5 meter hoog en gemaakt van dik touw met vlechtwerk van 10 bij 10 centimeter – waren gespannen tussen de bossen van ‘De Bort’ en ‘De Geest’ onder Gassel en Linden. Ze vormden een grote fuik, waaruit ontsnappen voor de wolven nauwelijks mogelijk was. Voor elke gevangen wolf ontving men een behoorlijke premie: voor het doden van een oude wolf zes gulden, voor een jonge wolf drie.

Wolfskuil

Een andere mogelijkheid om een wolf te vangen was de zogenaamde ‘wolfscuijl’. Ergens op de route die de wolven liepen (gevonden aan de hand van sporen) werd een diepe kuil gegraven, met onderin houten spiesen. De kuil wordt afgedekt met bladeren. Het nietsvermoedende dier viel enkele meters naar beneden en werd gespietst. In veel plaatsen worden we ook tegenwoordig nog herinnerd aan deze jachtmethode door de naam van een straat of wijk, zoals in Nijmegen (de wijk Wolfskuil) en in Cuijk (de straatnaam Wolfskuil in de wijk Padbroek). De zeer effectieve jacht heeft ervoor gezorgd dat de wolf uit Nederland is verdwenen. In 1822 is er nog één geschoten in Groesbeek (Wolfsberg). Geen angst meer voor dat kwaadaardige dier dat ‘kinderen uit de wiegh steelt’ en duistere machten bezit. En nu is de wolf weer terug in ons land…. Brabantsedag Heeze De theaterparade op 25 augustus start om 13.30 uur. Meer informatie over de rest van het festivalprogramma vindt u op www.brabantsedag.nl.